Intro

Het wintersportseizoen is begonnen, maar de omstandigheden zijn niet ideaal: in grote delen van de Alpen is de sneeuwkwaliteit momenteel matig, met veel ijzige en harde pistes of juist veel papperige sneeuw aan het einde van de dag. Orthopedisch chirurgen waarschuwen dat deze omstandigheden, in combinatie met vakantiegangers die ongetraind en met een lage basisconditie de piste op gaan, zorgen voor een verhoogd risico op knieblessures zoals scheuren van de voorste kruisband (ACL) en meniscusletsels.

Meer blessures, minder voorbereiding

De ANWB registreerde afgelopen seizoen bijna 13.000 hulpverzoeken uit de Alpen, waarvan 1.300 blessures, een stijging van 20 procent ten opzichte van het jaar ervoor. Knie- en beenletsels waren het meest voorkomend.

Volgens orthopedisch chirurgen komt dat niet alleen door drukte op de pistes, maar vooral door gebrek aan voorbereiding: weinig kracht, slechte stabiliteit en een lage basisconditie. Dit jaar speelt daar nog iets extra’s mee: slechte sneeuwcondities. Dat ijzige pistes gevaarlijk zijn, wisten we al, maar natte en een beetje gesmolten sneeuw (grippy sneeuw) verhoogt ook het risico op draaiongevallen, zeker bij skiërs die niet fit genoeg zijn. Deze soort sneeuw maakt het skiën namelijk zwaarder, zeker aan het einde van de dag als de sneeuw in pap verandert en je zelf moe begint te worden.

Waarom ongetraind skiën riskant is

Knieblessures bij skiërs ontstaan vaak zonder botsing. Het klassieke mechanisme?

• Een ski die blijft hangen
• Knie draait weg in een ongunstige positie
• Gevolg: een kruisband-scheur vaak met binnenband en/of meniscusletsel

Dr. Martijn Brinkman: “We zien vaak dat mensen hun skivakantie benaderen als een sprint: vijf dagen vol gas, terwijl het lijf de marathonconditie niet heeft. Dag drie of vier is dan vaak het moment dat de knie ‘knak’ zegt.”

Dr. Jacco Zijl: “Het gaat zelden om botsingen. Het is meestal een eigen draai: ski die niet loslaat, knie die wegdraait. Als je belastbaarheid laag is, ben je kwetsbaar, ongeacht ervaring.”

Zo verklein je het risico

1. Train vier tot zes weken vooraf

• 2–3 keer per week krachttraining voor bovenbenen, heupen en core
• Balansoefeningen zoals single-leg squats en side planks

2. Werk aan conditie

• Minimaal 150–300 minuten matig intensief per week
• Fietsen of traplopen voor uithoudingsvermogen

3. Check je materiaal

• Laat bindingen en schoenzolen controleren
• Kortere ski’s en juiste afstelling verminderen het blessure-risico

4. Begin rustig en bouw op

• Start op eenvoudige pistes
• Stop op tijd: de laatste afdaling is vaak de gevaarlijkste

Wat als het toch misgaat?

Kniepijn, zwelling en instabiliteit na een draaival?

• Stop direct, eenmaal weer beneden: raadpleeg lokaal een arts, zeker als erop staan niet goed lukt en er veel pijn en zwelling is
• Laat je binnen 24–48 uur beoordelen, meteen opereren is meestal niet nodig
• Verdacht op band of meniscus letsel? Plan vroegtijdig beeldvorming en revalidatieadvies, wacht niet met beginnen met revalideren totdat je in Nederland een orthopedisch chirurg bezocht hebt.
• Vroegtijdig naar de fysiotherapeut om het bewegen van de knie weer op gang te krijgen is essentieel.
• Niet direct opereren in de Alpen: de knie moet eerst tot rust komen voor optimaal herstel

Doe hier de Knie Zelftest om te bepalen wat jouw volgende stap moet zijn.

Luister hieronder naar de podcast over het knieletsel of bekijk de video van Dr. Jacco Zijl.